การประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของ Marshall H. Becker ในการศึกษาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนเมือง จังหวัดพิษณุโลก/An Application of Marshall H. Becker’s Health Belief Model [HBM] in the Study of Hypertension Patients in Urban Communities in Urban Communities in Phitsanulok

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

ทศพล ดวงแก้ว และพัชรินทร์ สิรสุนทร / Thotsaphon Duangkaew and Patcharin Sirasoonthorn

Abstract

     บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ประการแรก ได้แก่ เพื่อนำเสนอผลสรุปของการวิจัย เรื่อง แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของ Marshall H. Becker ในการวิเคราะห์พฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่อาศัยอยู่ในเขตชุมชนเมือง จังหวัดพิษณุโลก ประการที่สอง เพื่อนำเสนอผลการวิเคราะห์ระบาดวิทยาทางสังคมของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และประการสุดท้าย เพื่อเสนอแนวทางควบคุมโรคความดันโลหิตสูง ในกลุ่มผู้ป่วยเป้าหมาย ผู้เขียนต้องการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการจัดการกับปัญหาโรคความดันโลหิตสูงของผู้ป่วยในเขตเมืองแบบองค์รวม โดยคำนึงถึงปัจจัยทางวัฒนธรรม บริบททางสังคม และการนำเครื่องมือทางสังคมศาสตร์ใหม่ๆ อาทิ แผนที่ระบาดวิทยาทางสังคมมาใช้เพื่อจัดการกับความเสี่ยงทางวัฒนธรรมสุขภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยผสมผสาน ประกอบด้วย (1) การศึกษาเชิงปริมาณ โดยใช้กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนพันปี จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งเป็นชุมชนเขตเมืองที่พบปัญหาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงสะสมน้อยที่สุด เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามความเชื่อด้านสุขภาพแบบปลายปิด กับผู้ป่วยที่คัดเลือกตัวอย่าง ตามตารางของทาโร ยามาเน จำนวน 56 ราย และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (2) การศึกษาเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การใช้แนวการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมายจำนวน 10 ราย ที่คัดเลือกจากผู้ที่มีความดันโลหิตสูงในระดับที่ควบคุมได้ และใช้การวิเคราะห์เนื้อหา เขียนบรรยายแบบเล่าเรื่อง และนำเสนอเป็นรายประเด็นของการศึกษา และ (3) การวิเคราะห์ระบาดวิทยาทางสังคม โดยบูรณาการผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ผ่านตัวแปรอายุและภาวะแทรกซ้อนของโรค ก่อนสังเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอในรูปของแผนที่ทางสังคม เพื่อแสดงระบาดวิทยาทางสังคมของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
     ผลการศึกษา พบว่า (1) ปัจจัยด้านการรับรู้ความรุนแรงของโรค มีค่าเฉลี่ย 4.48 (S.D. = .327) มากที่สุด (2) ด้านระบาดวิทยาทางสังคม โดยการจำแนกตามช่วงอายุ และภาวะแทรกซ้อน พบการกระจุกตัวของผู้ป่วยในสองพื้นที่ คือ ชุมชน “น้ำค้าง” และ “สีนวล” (3) แนวทางการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในเขตเมือง ควรพิจารณาระบาดวิทยาทางสังคม ร่วมกับการวิเคราะห์บริบททางสังคม ปัจจัยด้านสังคม วัฒนธรรม อาทิ ความหลากหลายของอาหารที่มีในท้องถิ่น และบทเรียนที่ถอดจากประสบการณ์ของผู้ป่วย ซึ่งประกอบด้วยการควบคุม จัดการและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองตามบริบททางสังคมวัฒนธรรม ได้แก่ การบริโภคอาหาร การออกกำลังกาย การควบคุมอารมณ์และการจัดการกับความเครียด

     This article had 3 objectives. First, it aimed to present the conclusive findings of the research named “the study of hypertension patients according to Marshall H. Becker’s health belief model in urban communities in Phitsanulok”. Second, it aimed to present social epidemiology among hypertension patients. Finally, it aimed to propose practical guidelines for controlling high blood pressure in target population. The authors highlighted the crucial of using holistic approach concerning cultural risk factors, social context and the application of new social research tools called “Social Epidemiology Social Geographical Mapping (SESGM) for the study of situation and health behaviors of the target patients. Mixed method included: (1) quantitative research was applied to collect data from 56 samples who had been identified by using Taro Yamane sampling table. First, the authors adopted Becker's Health Belief Model (HBM) for developing research tools. The descriptive statistical analysis was applied. The quantitative findings were presented in forms of frequencies, percentage, median and standard deviation. (2) Then, qualitative research was carried out to collect data from 10 middle level and controlling blood pressure cases. These cases were individually interviewed by using interview guideline. The data was analyzed by using content analysis and narrative technique. (3) Finally, SESGM was synthesized based on social factors including age and complication symptoms.
     Findings included: 1) Most patients perceived severity at an average of 4.48 (S.D. =.428), 2) The social epidemiology revealed the highest concentration on areas of “Namkhang” and “Si-Nuan”, 3) The authors suggested that a practical guideline for controlling high blood pressure for these hypertension patients should be based on the consideration of socio-cultural context, self-care and social epidemiology. These included consumption behaviors such as food controlling based on varieties of food available in patients’ habitat, self-care behaviors such as exercise, emotion and stress management. They suggested that the good practical guidelines for hypertension patients in urban community should be based on good practice developing from experiences of hypertension patients, health behaviors and socio-cultural context.

References

Buranakitcharoen, P. (2010). Essential hypertension. Bangkok: Mo Chaoban.

Bureau of the Budget. (2016). Budget fiscal year act, 2016. Retrieved from http://www.bb.go.th/ FILEROOM/CABBBI...

Chongthawonsatid, S. (2014). Social epidemiology in public health research. Journal of Public Health, 44(1), 93-105.

Inkong, L. (2012). The relationships between related factors, health belief perception, using pesticide behaviors, illness symptoms and level of blood cholinesterase among tobacco agricul tourist. (Master’s thesis). Naresuan University, Phitsanulok.

Janz, N. K., & Becker, M. H. (1984). The health belief model: a decade later. Health Education Quarterly, 11(1), 1-47.

Kadgoserm, T. (2014). Effects of the health belief model on health behavior and blood pressure level among patients with hypertension. (Master’s thesis). Naresuan University, Phitsanulok.

Kamran, A., Sadeghieh, A. S., Biria, M., Malepour, A., & Heydari, H. (2014). Determinants of patient's adherence to hypertension medications: application of health belief model among rural patients. Annals of Medical and Health Sciences Research, 4(6), 922-927.

Li, X., Lei, Y., Wang, H., He, G., & Williams, A. B. (2016). The health belief model: a qualitative study to understand high-risk sexual behavior in Chinese men who have sex with men. Journal of the association of nurses in AIDS care, 27(1), 66-76.

Nawicharoen, R. (2010). High blood pressure (3rd ed.).
Bangkok: Amarin Sukkhaphap.

Newell, M., Modeste, N., Marshak, H. H., & Wilson, C. (2009). Health beliefs and the prevention of hypertension in a black population living in London. Ethnicity & Disease, 19(winter), 35-41.

Onoruoiza, S. I., Musa, A., Umar, B. D., & Kunle, Y. S. (2015). Using Health Beliefs Model as an Intervention to Non-Compliance with Hypertension Information among Hypertensive Patient. Journal of Humanities and Social Science (IOSR-JHSS), 20(9), 11-16.

Phangjunan, T., & Pantuwet, N. (2013). The subject matter of campaign in world hypertension day, 2015. Retrieved from http://www.odpc9. ddc.moph.go.th/PR/58-Hypertension.pdf

Phimchanawai, P. (2009). The controlling of hypertension. Bangkok: Feel Good.

Phitsanulok Provincial Public Health Office. (2015a). The cause of death according to the disease. Retrieved from http://61.19.22.108/death/web/ index.php...

Phitsanulok Provincial Public Health Office. (2015b). The information of diabetes and hypertension system, Phitsanulok provinces: HT registration on 2015. Retrieved from http://61.19.22.108/ncd/web/ index.php?r...

Phongpiboon, S. (2013). The manual of prevention and treatment of chronic non-communicable diseases through exercise such as Diabetes, Hypertension, Obesity, Coronary Heart Disease for Health Officials (2nd ed.). Nonthaburi: Department of Health.

Primary Health Care center, Buddhachinaraj Hospital. (2015). Lists of the high blood pressure patient, Phan-Pi, Muang district Phitsanulok. N.P.: n.p.

Sirasoonthorn, S. (2015). Knowledge, power and health: from theory to practice. Bangkok: Chulalongkorn University Press.

Thai Health Promotion Foundation. (2009). The situation of drug system report in 2009. Retrieved from http://www.thaidrugwatch.org…

Thepsitta, K. (March 25, 2013). Disease surveillance summary report in 2012. Retrieved from http://www.boe.
moph.go.th/Annual...

Thongnoi, W. (2011). The application of health belief model with social support to improve preventive behavior for cerebrovascular disease among hypertension patients in Tumbon Nonpayom, Chonnabot district, Khon Kean province. (Master’s thesis). Khon Kaen University, Khon Kaen.

Yamane, T. (1967). Statistic; an introductory analysis (2nd ed.). New York: Harper and Row.

Keywords
ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง; แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ; ชุมชนเมือง; พฤติกรรมสุขภาพ; Hypertension Patient; Health Belief Model; Urban Community; Health Behavior
Section
Research Articles

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

How to Cite
THOTSAPHON DUANGKAEW AND PATCHARIN SIRASOONTHORN, ทศพล ดวงแก้ว และพัชรินทร์ สิรสุนทร /. การประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของ Marshall H. Becker ในการศึกษาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนเมือง จังหวัดพิษณุโลก/An Application of Marshall H. Becker’s Health Belief Model [HBM] in the Study of Hypertension Patients in Urban Communities in Urban Communities in Phitsanulok. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), [S.l.], v. 10, n. 3, p. 101-113, aug. 2017. ISSN 2539-5521. Available at: <http://www.journal.nu.ac.th/index.php/JCDR/article/view/1951>. Date accessed: 23 oct. 2017.