ผลของสารเฮสเพอริดินต่อการยับยั้งเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสและการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของลำไส้เล็กในหนูเบาหวาน - Od-ek, Phichittra; Phoungpetchara, Ittipon; Hanchang, Wantanee; Tunsophon, Sakara (Naresuan University Journal: Science and Technology (NUJST); Vol 24 No 2 (2016): May-August 2016, 2016)
สารเฮสเพอริดินเป็นสารในกลุ่มฟลาโวนอยด์ที่พบได้ในส้มโอ จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่าสามารถลดระดับน้ำตาลในเลือด ลดไขมันและต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งอาจนำไปใช้ในการรักษาโรคเบาหวานได้ อย่างไรก็ตามยังไม่มีงานวิจัยศึกษาผลการลดน้ำตาลของสารเฮสเพอริดินต่อการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดส ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่สำคัญเกี่ยวข้องกับการย่อยคาร์โบไฮเดรต รวมถึงการเปลี่ยนแปลงลักษณะโครงสร้างของลำไส้เล็ก งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบการยับยั้งเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสของสารเฮสเพอริดิน โดยทำการศึกษาในหลอดทดลองเพื่อดูผลของสารเฮสเพอริดินต่อการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสเมื่อเปรียบเทียบกับสารมาตรฐานอะคาร์โบส (Acarbose) และเพื่อศึกษาผลของสารเฮสเพอริดินต่อลักษณะโครงสร้างลำไส้เล็กของหนูทดลองที่ถูกเหนี่ยวนำให้อยู่ในภาวะเบาหวาน โดยการแยกลำไส้เล็กส่วนต้นของหนูทดลองที่ได้รับสารเฮสเพอริดินในปริมาณต่างๆ เพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงลักษณะโครงสร้างของลำไส้เล็กส่วนต้นในหนูกลุ่มควบคุม หนูเบาหวานและหนูเบาหวานที่ได้รับสารเฮสเพอริดิน จากการศึกษาการยับยั้งเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสพบว่า ที่ความเข้มข้น 100 และ 200 ไมโครกรัม/มล. เฮสเพอริดินสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสได้ (ร้อยละ 21.35±5.56 และ 21.98±9.67)  ไม่แตกต่างจากอะคาร์โบสที่ความเข้มข้นเดียวกัน (ร้อยละ 13.32±5.10 และ 34.55±20.92)  แต่เมื่อเพิ่มความเข้มข้นถึง 2,000 ไมโครกรัม/มล. สารเฮสเพอริดินแสดงฤทธิ์การยับยั้งเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสได้ร้อยละ 33.46±4.24 เมื่อเปรียบเทียบกับสารมาตรฐานอะคาร์โบส ที่ความเข้มข้นเท่ากันมีร้อยละการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ 83.22±16.69 ( P<0.01 ) ดังนั้นสารเฮสเพอริดินที่ความเข้มข้นต่ำมีความสามารถในการยับยั้งเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดส โดยมีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับสารมาตรฐานอะคาร์โบส แต่อย่างไรก็ตามประสิทธิภาพของเฮสเพอริดินจะน้อยกว่าสารมาตรฐานอะคาร์โบสเมื่อความเข้มข้นเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ ในการศึกษาผลของเฮสเพอริดินต่อโครงสร้างของลำไส้เล็กของหนูทดลองพบว่าหนูเบาหวานที่ได้รับสารเฮสเพอริดิน ปริมาณ 50 มก./กก.น้ำหนักตัวและ 100 มก./กก.น้ำหนักตัว ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของความยาวของวิลไลและโครงสร้างอื่นๆ แต่เป็นที่น่าสนใจว่าหนูเบาหวานที่ได้รับสารเฮสเพอริดีน 100 มก./กก. น้ำหนักตัวมีจำนวนกอบเบลทเซลล์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับหนูเบาหวาน (7.70 + 3.51 และ 13.67 + 4.00 ที่ P<0.001 ตามลำดับ) จากผลการทดลองที่ได้สรุปว่าสารเฮสเพอริดินสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดสได้บางส่วน ซึ่งอาจมีผลต่อการลดระดับน้ำตาลในเลือดในหนูเบาหวานและมีผลในการลดจำนวนกอบเบลทเซลล์ซึ่งอาจมีผลเกี่ยวข้องกับการลดการระคายเคือง ดังนั้นเฮสเพอริดินอาจสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการรักษาผู้ป่วยเบาหวานได้  คำสำคัญ : เฮสเพอริดิน  เอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดส  โรคเบาหวาน  เซลล์ลำไส้เล็ก         Hesperidin is a flavonoid found in citrus fruits. It has been reported to decrease plasma glucose, lipids and exhibit strong antioxidant activity. Its benefits could be used for treatment of Diabetes Mellitus (DM). The purposes of this study were to evaluate the effect of hesperidin on a-glucosidase by using in vitro study of difference concentration of hesperidin on a-glucosidase activity compared to acarbose.  Secondly, the morphological change of small intestinal structure was observed by using in vivo study of streptozotocin induced diabetic rats. The results demonstrated that hesperidin at low concentration of 100 and 200 mg/ml inhibited a-glucosidase activity by 21.35±5.56 and 21.98±9.67% and showed no significance difference inhibition of enzyme activity when compared to acarbose at the same concentration (13.32±5.10 and 34.55±20.92%). However, at high concentration of 2,000 mg/ml of hesperidin and acarbose, the percentage of inhibition of hesperidin was significantly lower than that of acarbose at P value<0.01 (33.46±4.24 and 83.22±16.69%), respectively. Therefore, the efficiency of a-glucosidase inhibition at low concentration of hesperidin was not difference than acarbose whereas the inhibition efficiency was lower than acarbose at high concentration. In addition, the in vivo study of small intestinal structure showed no difference in amount, length and structure of villi when compared with rats in control, diabetic, diabetic with 50mg/kgBW and 100mg/kgBW hesperidin. However, the amount of goblet cells showed significant increased in diabetic group when compared to control group. Interestingly, the goblet cells were significantly decreased in diabetic group with 100mg/kgBW hesperidin when compared with diabetic group at P value<0.001 (7.70 + 3.51 and 13.67 + 4.00), respectively.  In conclusion, hesperidin partially inhibited a-glucosidase activity that might reduce plasma glucose level. The treatment of hesperidin at 100mg/kgBW in diabetic rat decreased goblet cells that possibly involve in irritation mechanism of GI tract. Therefore, hesperidin might be useful for clinical application in DM treatment. Keywords : Hesperidin, a-glucosidase, diabetes mellitus, intestinal cell
Keywords: เฮสเพอริดิน เอนไซม์แอลฟากลูโคซิเดส โรคเบาหวาน เซลล์ลำไส้เล็ก Hesperidin, a-glucosidase, diabetes mellitus, intestinal cell